Những đóng góp của Kiểm toán Nhà nước Bulgaria đối với công tác quản trị công

Nhằm đánh giá tính minh bạch và hiệu quả của Chính phủ trong việc đáp ứng và giải quyết nguyện vọng của công dân, KTNN Bulgaria (BNAO) đã kiểm toán toàn bộ các Bộ, ngành và các cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ giai đoạn từ 01/01/2016 đến 30/6/2018. Kết quả kiểm toán nêu bật những thành quả của Chính phủ Bulgaria và các cơ quan trực thuộc trong việc nâng cao tính minh bạch thông tin ở lĩnh vực công; đồng thời chỉ ra những bất cập liên quan đến quy trình công khai thông tin và kiến nghị các giải pháp khắc phục. 


 
Ảnh minh họa


Theo chia sẻ của Vụ trưởng Vụ Kiểm toán hoạt động, KTNN Bulgaria Dileta Kassabova, đối tượng kiểm toán trong cuộc kiểm toán của BNAO bao gồm: Các tài liệu về chiến lược, khuôn khổ pháp lý hiện hành đối với việc đảm bảo thực thi các quy định của Nhà nước, xây dựng và vận hành hệ thống thông tin công phục vụ việc tiếp cận thông tin của người dân. Cuộc kiểm toán được thực hiện trên phạm vi 19 cơ quan hành pháp trung ương thuộc Chính phủ đối với tất cả các hoạt động cung cấp dịch vụ công.

Cải thiện chất lượng dịch vụ công - những nỗ lực của Chính phủ Bulgaria

Kết quả kiểm toán của BNAO cho thấy, Chính phủ đã có những chiến lược cụ thể và nhất quán nhằm cải thiện chất lượng các dịch vụ công và khả năng tiếp cận của người dân đối với những dịch vụ này. Chiến lược này cũng phù hợp với cam kết của Bulgaria ở cấp độ châu Âu và quốc tế theo Hiệp định về Sáng kiến Chính phủ mở mà nước này tham gia kể từ năm 2011. Việc công khai dữ liệu công được Bulgaria thực hiện tương đối hiệu quả ở cả cấp độ nội bộ quốc gia cũng như đối với phạm vi Liên minh châu Âu. 

Quản trị công minh bạch và công khai là mục tiêu được Bulgaria cụ thể hóa vào các văn bản chiến lược ở cấp độ Chính phủ. Ngoài việc ban hành 2 Đạo luật về Tiếp cận thông tin công và Quản trị công điện tử, Hội đồng Bộ trưởng Bulgaria cũng áp dụng các quy định bổ sung đặc biệt đối với việc sử dụng thông tin công cũng như việc xuất bản các thông tin này dưới các định dạng mở khác bởi người sử dụng. Chính phủ Bulgaria đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức phi chính phủ để thực hiện nhiều sáng kiến khác nhau nhằm cải thiện tính công khai và minh bạch trong việc quản lý nhà nước của các tổ chức công. 

Bắt đầu từ tháng 10/2014, Cổng thông tin công khai dữ liệu công của Chính phủ Bulgaria chính thức đi vào hoạt động tại địa chỉ www.opendata.government.bg. Tuy nhiên, kết quả kiểm toán của BNAO cho thấy Cổng thông tin không được tuyên truyền, quảng bá đầy đủ tới công dân và các thông tin đăng tải không phải lúc nào cũng được cập nhật thường xuyên.

Để đảm bảo tính minh bạch cũng như thu hút sự tham gia của người dân và các tổ chức trong xã hội đối với công tác lập pháp, Luật Ban hành văn bản pháp luật của Bulgaria yêu cầu các cơ quan soạn thảo có trách nhiệm tham khảo ý kiến của công dân và các tổ chức đối với các dự thảo luật thông qua việc đăng tải dự thảo luật trên trang web của cơ quan soạn thảo. Bên cạnh đó, Cổng điện tử về Tham vấn cộng đồng (http://www.strategy.bg) cũng được xây dựng và đi vào hoạt động nhằm thu thập ý kiến tham gia của người dân đối với bất kỳ vấn đề quản trị công nào của Chính phủ.

Năm 2016, nhiều sửa đổi quan trọng đã được thực hiện đối với Đạo luật về Tiếp cận thông tin công nhằm tiếp tục nâng cao tính minh bạch của các cơ quan công quyền, đồng thời tạo điều kiện tối đa cho công dân trong việc tiếp cận thông tin công. 

Hội đồng Bộ trưởng đã thiết lập Cổng thông tin Ủy ban tham mưu đăng tải đầy đủ thông tin về các ủy ban tham mưu hiện có của các cơ quan công quyền. Mục tiêu của việc này là nhằm đảm bảo tính công khai và minh bạch của từng công việc cụ thể được thực hiện bởi các cơ quan công quyền, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp hiệu quả hơn trong việc thực hiện chính sách giữa các cơ quan đồng cấp. Tuy nhiên, kết quả kiểm toán cũng nhấn mạnh việc công bố thông tin của Cổng thông tin này không phải lúc nào cũng được thực hiện một cách đầy đủ và cập nhật nhất.

Đối với nhu cầu chính đáng của công dân về cung cấp các thông tin công cụ thể, Chính phủ Bulgaria đã thiết lập một trang web (http://pitay.government.bg/) để công dân có thể gửi yêu cầu cung cấp thông tin theo hình thức trực tuyến một cách thuận tiện, đồng thời nhận lại thông tin yêu cầu cũng theo hình thức trực tuyến.

Kết quả kiểm toán cho thấy khoảng 1/3 các Bộ và cơ quan ngang Bộ được kiểm toán thực hiện tốt việc thường xuyên cập nhật danh mục các loại thông tin được công bố trên internet. Các danh mục này đăng tải trực tiếp các đường dẫn đến trang web của từng loại thông tin cụ thể, qua đó góp phần nâng cao sự thuận tiện trong việc thao tác kỹ thuật và giảm thiểu tối đa thời gian tìm kiếm cho người sử dụng. Việc đăng tải trực tiếp các đường dẫn như vậy còn giảm thiểu rủi ro thu thập sai thông tin so với mục đích của người sử dụng, đặc biệt là trong tình huống người sử dụng tìm kiếm cùng một loại thông tin nhưng tại nhiều giai đoạn khác nhau.

Quy trình công khai thông tin còn nhiều bất cập

Bên cạnh những thành quả đạt được, kết quả kiểm toán của BNAO cũng chỉ ra những hạn chế trong quy trình thực hiện việc công khai thông tin công tại một số cơ quan chính quyền. Cụ thể:

Một số cơ quan hành chính cấp trung ương không phân công cụ thể người chịu trách nhiệm và không thiết lập các quy chế nội bộ đối với việc công khai thông tin công. Lực lượng cán bộ được đào tạo về nghiệp vụ liên quan còn thiếu hụt. 

Một số tổ chức công cấp trung ương chưa đảm bảo thực hiện nhất quán các yêu cầu của pháp luật về việc bắt buộc công bố, công khai thông tin công; không xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ đối với việc tuân thủ các quy định pháp luật về việc bắt buộc công bố, công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử.

Thiết kế bố cục và các công cụ được sử dụng trên các trang web của các Bộ, cơ quan ngang Bộ chưa có sự nhất quán chung. Việc đăng tải thiếu kịp thời các văn bản pháp luật được ban hành tạo ra khác biệt trong cách thiết kế nội dung cũng như cách thức vận hành trang web của các cơ quan này. Cá biệt một số giao diện trang web còn khó sử dụng, gián tiếp cản trở khả năng truy cập và khai thác thông tin của người sử dụng.

Các định dạng dữ liệu khi công bố thông tin công trên các trang web còn chưa thuận tiện cho việc sử dụng dữ liệu ngay sau khi khai thác.
Việc nâng cao khả năng tiếp cận thông tin công đối với nhóm người khuyết tật cũng như những người không sử dụng ngôn ngữ phổ thông chưa được chú trọng. 

Chưa tổ chức bộ phận chuyên trách chịu trách nhiệm kiểm soát việc tuân thủ các yêu cầu chung đối với hệ thống thông tin trong việc vận hành chính quyền điện tử.

Thông qua việc thực hiện khảo sát phỏng vấn, kết quả kiểm toán của BNAO cũng cho thấy việc tìm kiếm thông tin công của người dân thường bắt đầu bằng việc truy cập vào các trang web của các tổ chức chính phủ có liên quan tới thông tin mà họ cần tìm kiếm. Tuy nhiên, việc tìm kiếm chỉ thực sự dễ dàng và thuận tiện đối với các chuyên gia vốn đã quen thuộc với việc khai thác và xử lý thông tin công. Hạn chế này là hệ quả của khối lượng dữ liệu thông tin khổng lồ trên các trang web của các cơ quan chính phủ không được cấu trúc và tổ chức một cách hợp lý và thuận tiện cho việc truy xuất; bố cục trang web khó hiểu và không theo định dạng thống nhất; thiếu công cụ tìm kiếm trực quan.

Kết quả phỏng vấn riêng đối với các chuyên gia cũng cho thấy nhóm người dùng này kỳ vọng các cơ quan thuộc Chính phủ sớm cải thiện khả năng truy cập thông tin công. Các chuyên gia cũng là nhóm người dùng chủ động đưa ra những kiến nghị đối với Chính phủ về những giải pháp nhằm tối ưu hóa cấu trúc các trang web công.

 


Ảnh minh họa


Kiến nghị cải thiện hiệu quả quản trị công

Từ kết quả kiểm toán, BNAO đưa  ra các kiến nghị nhằm cải thiện hiệu quả của quản trị công. Các kiến nghị chủ yếu liên quan đến việc tổ chức quản trị và tổ chức kiểm soát ở cả cấp độ quốc gia và từng cơ quan công quyền, bao gồm:

Thiết lập các tiêu chuẩn/quy tắc để bảo trì thường xuyên các trang web của cơ quan hành chính công như: Cập nhật kịp thời nội dung thông tin, hệ thống kiểm soát nội bộ, giao diện sử dụng và công cụ điều hướng thống nhất, thiết kế bố cục và cấu trúc thuận tiện cho việc sử dụng nói chung, gồm cả phiên bản dành cho người khiếm thị và phiên bản bằng tiếng Anh. 

Xây dựng quy trình quy định thủ tục báo cáo về việc sử dụng lại thông tin công sau khi khai thác.

Các cơ quan nhà nước có trách nhiệm bắt buộc thực hiện tự kiểm tra định kỳ việc tuân thủ các quy định về công bố, công khai thông tin và đưa ra giải pháp cải thiện những hạn chế được phát hiện; báo cáo kết quả với Hội đồng Bộ trưởng hằng năm.

Xây dựng các kế hoạch hoạt động gắn với mục tiêu rõ ràng, cụ thể về thời hạn thực hiện, cá nhân chịu trách nhiệm và các chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động chi tiết, quy trình giám sát và báo cáo kết quả.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản trị hồ sơ người dùng trong khu vực công, tất cả những hướng dẫn về công khai dữ liệu công phải được công bố trên cổng dữ liệu mở của các cơ quan thuộc Chính phủ (www.opendata.government.bg)./.

 

TRẦN LAN PHƯƠNG - Vụ Hợp tác quốc tế
(Nguồn: Tạp chí EUROSAI số 25)